2006/Jun/27

คำศัพท์ในนิราศพระบาท

ศัพท์เกี่ยวกับตัวละคร

ครุฑ= พญานกที่เป็นพาหนะของพระนารายณ์

ชมพูพาน = ตัวละครในเรื่องรามเกียรติ์ เป็นพญาวานรที่มีความรู้ เกี่ยวกับเรื่องยา

ท้าวกรุงพาน= เป็นอสูร มีฤทธิ์มาก ได้แปลงร้างเป็นพระอินทร์แอบเข้าไปหานางสุจิตรา

ท้าวตรีเนตร= พระอินทร์ เป็นเทพเจ้าองค์หนึ่ง

นารายณ์ = เทพเจ้าองค์หนึ่งมีสี่กร

พรหม = เทพเจ้าองค์หนึ่ง มีหงส์เป็นพาหนะ

พระราม = ตัวละครเอกในเรื่องรามเกียรติ์ มีมเหสีคือ นางสีดา

พระสุธน =ชื่อกษัตริย์ในนิทาน มีมเหสีคือ

หลังพลัดพรากจากกันพระสุธนออกติดตามหาจนมาพบกัน

สุครีพ = ตัวละครในเรื่องรามเกียรติ์ เป็นพญาวานร เป็นลูกของพระอาทิตย์

สุจิตรา =มเหสีองค์หนึ่งของพระอินทร์

สุวรรณหงส์ = ชื่อตัวเอกฝ่ายชายในบทละครนอก เรื่อง สุวรรณหงส์

ตอนที่เล่นในเรื่องนิราศพระบาท คือ ตอนทีสุวรรณหงส์ไต่สายว่าวไปหานางเกษสุริยา

จนต้องหอกยนต์

หงส์ = นกในนิยาย ถือว่าเป็นนกในตระกูลสูง มีเสียงไพเราะ เป็นพาหนะของพระพรหม

อิเหนา =ชื่อตัวละครในเรื่อง อิเหนา มีมเหสีหลายองค์

นางจินตะหราก็เป็นมเหสีองค์หนึ่งของอิเหนา

ศัพท์เกี่ยวกับพืช

กรวย= ชื่อไม้ต้นชนิดหนึ่ง ขึ้นตามฝั่งแม่น้ำลำคลอง ใบเป็นมันคล้ายจำปี ดอกสีเหลือง

กร่าง = ชื่อไม้ต้น มีขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ใบกว้างหนา รูปไข่ ปลายมน ผลกลม

กันเกรา = ชื่อไม้ต้นชนิดหนึ่ง ชอบขึ้นในที่ชื้นแฉะ ใบเขียวแก่ ค่อนข้างหนา ดอกสีขาวมีกลิ่นหอม

เกด =ชื่อต้นไม้ขนาดใหญ่ ผลคล้ายละมุดสีดา

แก้ว=ชื่อต้นไม้ขนาดกลาง ใบสีเขียวสด เป็นมัน ดอกขาวหอม

ไกร = ชื่อต้นไม้ขนาดใหญ่ คล้ายต้นไทร เปลือกสีเทา

ข่อย = ชื่อต้นไม้ขนาดย่อมถึงขนาดกลาง มักขึ้นตามป่าต่ำ ริมแม่น้ำ ใบเล็ก

สากคายเปลือกใช้ทำกระดาษ

แขม =ชื่อไม้ล้มลุกชนิดหนึ่ง มักขึ้นตามชายน้ำชายป่า

งิ้ว=ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ กิ่งและลำต้นมีหนามแหลมคม กอกสีแดงสด

จันทน์ = ชื่อพรรณไม้ที่มีเนื้อไม้ ดอกหรือผลหอม ใช้ทำยาและปรุงเครื่องหอม

จาก=ชื่อปาล์มชนิดหนึ่ง ขึ้นเป็นกอตามป่าชายเลน ใช้มุงหลังคาได้

ตาพยัคฆ์=ชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่ง

ตาลโตนด =ชื่อไม้ต้นชนิดหนึ่ง ผลใหญ่กลมโตเป็นทะลาย จาวตาลใช้เชื่อมกินได้

เถาวัลย์ =พรรณไม้เลื้อย

เทพี =ชื่อไม้เถาชนิดหนึ่ง ลำต้นมีหนาม ดอกสีเหลืองออกเป็นช่อ

แฝก =ชื่อไม้ล้มลุกชนิดหนึ่ง สามารถป้องกันการพังทลายของหน้าดิน ใบใช้มุงหลังคาได้

พยุง =ชื่อไม้ต้นชนิดหนึ่ง

พะยอม =ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ ดอกสีขาว กลิ่นหอม เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้าง

พิกุล= ชื่อไม้ต้น กลีบดอกแหลม มีกลิ่นหอม ใช้ทำยาได้

โพธิ์=ชื่อต้นไม้ เป็นที่ตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ปัจจุบันหมายถึงต้นไม้จำพวกโพธิ์

มะขาม = ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ ฝักมีรสเปรี้ยวใช้ปรุงอาหารและทำยาได้

ยาง = ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ มีน้ำมันยาง

รัก =ชื่อไม้พุ่มชนิดหนึ่ง ดอกใช้ร้อยมาลัย

ลักจั่น =ชื่อสมุนไพร คือ ไม้ที่ใช้ทำยา

ลั่นทม= ชื่อไม้ต้น ดอกสีขาวหรือสีแดงเรื่อๆ มีกลิ่นหอม

วัลย์เปรียง =คือเถาวัลย์เปรียง เป็นไม้เถาเนื้อแข็งใช้ทำยาได้

สะแก=ชื่อไม้ต้นชนิดหนึ่งนิยมใช้ทำฟืน เมล็ดใช้ทำยาได้

หัวล้าน = ชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่งมีเม็ดเท่าเม็ดพริกไทย มีขนตามข้างๆ คล้ายหัวล้าน

เหียง= ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้าง

ศัพท์เกี่ยวกับศิลปะ

กระจัง= ชื่อลายอย่างหนึ่ง มีเส้นรอบนอกคล้ายรูปกลีบบัว

กระหนก =ชื่อลายไทยแบบหนึ่ง ใช้เป็นหลักในการเขียนลวดลายชั้นสูง

ก้านแย่ง = ชื่อลายอย่างหนึ่งผูกเป็นก้านบรรจบกัน

ฐานบัทม์ = ฐานที่มีลวดลายเป็นกลีบบัว

ดอกจอก =ชื่อลายอย่างหนึ่ง มีลักษณะคล้ายต้นจอก

เทพประนม =ชื่อลายมีเทวดาประนมมือ

นาคสะดุ้ง =ตัวนาคทึ่ทอดลงมาทั้ง ๒ ข้างของหน้าบันได

ใบระกา=เครื่องประดับของหน้าจั่วมีลักษณะคล้ายครีบบนหลังพญานาค

ใบประจำยาม=ชื่อลายอย่างหนึ่ง เป็นดอก มีสี่กลีบ

มณฑป=เรือนยอดที่มีรูปสี่เหลี่ยม

หน้าบัน =จั่ว ใช้แก่ ปราสาท โบสถ์ วิหาร

ศัพท์เกี่ยวกับสัตว์

กระทุง=ชื่อนกน้ำ ขนสีขาว หรือเทา ปากล่างมีลักษณะเป็นถุงขนาดใหญ่

กะลิง=ชื่อนกชนิดหนึ่ง หัวสีเทา ตัวสีเขียว ปากแดง หางยาว

กุญชร= ช้าง

คชสาร = ช้าง

คเชนทร์ = ช้าง

ไอยรา = ช้าง

จระเข้= ชื่อสัตว์เลื้อยคลานขนาดใหญ่ ผิวหนังแข็ง เป็นเกล็ด

จักจั่น=ชื่อแมลงพวกหนึ่ง ตัวผู้มีอวัยวะพิเศษสำหรับทำเสียงได้ยินไปไกล

ดุเหว่า=ชื่อนกชนิดหนึ่ง ตัวเล็กกว่ากา ตาแดง หางยาว ตัวผู้สีดำ ตัวเมียสีน้ำตาล

ชอบวางไข่ให้นกชนิดอื่นฟัก

ตะกรุม= ชื่อนกชนิดหนึ่ง หัวและคอสีเหลือง

นกเขา=ชื่อนกชนิดหนึ่ง ขนสีน้ำตาล ลำตัวมีลาย มักอยู่กันเป็นคู่หรือฝูง เ

ช่น เขาใหญ่ ขาชวา

นกยาง=ชื่อนกปากแหลม ขายาว โดยทั่วไป ตัวสีขาว ชอบหากินตามชายน้ำ ทุ่งนา

โนเรศ= นกยูง มาจากคำว่า โนรี

พยัคฆา = เสือโคร่ง

ภุชงค์=นาค

วาสุกรี =นาค

มฤคา =สัตว์ป่า มี กวาง อีเก้ง เป็นต้น

ศัพท์ทั่วไป

กระดึง =เครื่องโลหะ หรือเครื่องไม้

กระแสสินธุ์ =น้ำ

ชลาสินธุ์ = น้ำ

วารี =น้ำ

สายชล = น้ำ

กะโปเล=กาบหมาก

กังสดาล=ระฆังวงเดือน

กานดา= หญิงสาว

กำมพฤกษ์=ต้นไม้ที่แขวนสิ่งของไว้สำหรับให้ทาน

กินนร =อมนุษย์ในนิยาย เป็นครึ่งคนครึ่งนก

กูบ = ประทุนหลังช้าง

ครึ่งท่อน= ชื่อลำนำเพลงอย่างหนึ่ง

ครุฑอัด =ครุฑหน้าตรง

จำนรรจา = พูด

ประภาษ =ป่า

ชัฏ =ป่า

พนาลัย =ป่า

ไพรสณฑ์=ป่า

ไพรสัณฑ์= ป่า

ช้าปี่=ชื่อเพลงไทย

ชีต้น =พระสงฆ์

ดอกไม้ร้อง =ชื่อดอกไม้ไฟ

ตะโพน =กลองสองหน้า รูปหัวสอบ ท้ายสอบ กลางป่อง

ทวารา=ประตู

ทักษิณ =ทิศใต้

ทินกร=ระอาทิตย์

สุริยน= พระอาทิตย์

เทเวศร์= เทวดา

อารักษ์ =เทวดา

ธานินทร์ =เมืองใหญ่

นกบินกรวด=ชื่อดอกไม้ไฟ

นขา =ล็บ

นาวา = เรือ

เภตรา = เรือ

บัณรสี =วันพระ ๑๕ ค่ำ

บูรพา= ทิศตะวันออก

ประจิม =ทิศตะวันตก

ประสก =ชายที่นับถือพุทธศาสนา

พระกลด = ร่มสำหรับเจ้านาย

พระชินวร= พระพุทธเจ้า

พฤกษา =ต้นไม้

รุกขชาติ=ต้นไม้

มรคา = ทาง

มโหรี= วงเครื่องดีด สี ตี เป่า ทีมีการบรรเลงรวมเป็นพวกเดียวกัน

มุลิกา =มหาดเล็ก

รโหฐาน= ที่เฉพาะตัว

ระนาด=เครื่องปี่พาทย์ชนิดหนึ่ง มีรูปเป็นรางยาว

รากษส =ยักษ์

ละหาน =ห้วงน้ำ

วิสูตร=ม่าน

สนธยา=เวลาโพล้เพล้พลบค่ำ

สัปคับ = ที่นั่งบนหลังช้าง

สัปปุรุษ= ฆราวาสผู้มีศรัทธาในศาสนา

สีกา = คำที่บรรพชิตเรียกผู้หญิง มาจากคำว่า อุบาสิกา

สุหรัด= ผ้าจากประเทศอินเดีย

หักทองขวาง=ชื่อลายปักชนิดหนึ่ง ปักไหมทองหักเส้นไปตามขวางลาย

อภิวันท์=ไหว้

อัมพา= มะม่วง

อาสัญ= ตาย

เกร็ดความรู้เกี่ยวกับเทพเจ้าและสัตว์ในวรรณคดีไทย

พระอินทร์

ตามคัมภีร์พระเวท พระอินทร์เป็นเทพเจ้าแห่งฝนและสงคราม เป็นโอรสของพระกัศยปเทพบิดรและพระอทิติ มีพาหนะ ๓ ชนิด คือ รถทองเทียมด้วยม้าสีแดง ม้าทรงสีขาว ช้างเอราวัณ พระอินทร์ จะประทับบนแท่นบัณฑุกัมพลซึ่งมีสีเหลือง เวลาประทับก็จะยุบลง พระแท่นนี้อาจแข็งกระด้างดังศิลาได้ถ้ามีเหตุ ๔ ประการ คือ สิ้นอายุ สิ้นบุญ สัตว์อื่นที่มีอานุภาพมากอยู่ในสถานที่นั้นด้วยและเพราะเดชแห่งศีลของสมณะพราหมณ์

เชื่อกันว่าพระอินทร์เป็นเทพที่เจ้าชู้ มีมเหสี ๔ องค์ คือ สุธรรมา สุชาดา สุนันทา และสุจิตรา ทั้งยังมีนางบำเรออีกมากมาย ตามความเชื่อของไทยพระอินทร์มีกายสีเขียว สถิตอยู่บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ แต่เดิมพระอินทร์เป็นมนุษย์ชื่อว่า มฆมานพ ได้ทำบุญกุศลมากมาย เมื่อตายแล้วจึงเกิดเป็นเทวดาผู้เป็นใหญ่บนสวรรค์ และต่อมาได้เป็นใหญ่เหนือเทวดาทั้งหลาย ในพระพุทธศาสนาก็มีการกล่าวถึงพระอินทร์อยู่เสมอ คอยดูแลทุกข์สุขของโลกมนุษย์ ชื่อที่เรียกพระอินทร์ เช่น เพชรปาณี สหัสนัยน์ มัฆวาน โกสีย์ โกสินทร์ อมรินทร์

พระนารายณ์

พระนารายณ์เป็นเทพเจ้าองค์หนึ่งของศาสนาฮินดู เป็นเทพที่อวตารลงมาปราบยุคเข็ญในโลกมนุษย์ พระนารายณ์ ประทับอยู่ ณ เกษียรสมุทร เชื่อกันว่าพระนารายณ์อวตารลงมา ๑๐ ปาง คือ อวตารเป็นปลา เต่า หมูป่า นรสิห์ คนค่อม ปรศุราม พระราม พระกฤษณะ พระพุทธเจ้า และพระกัลกี

พระนารายณ์มี กร ทรงตรี คทา จักร สังข์ มีพญานาคเป็นบัลลังก์ รูปพระนารายณ์ที่บรรทมเหนือหลังพญานาค เรียกกันว่า พระนารายณ์บรรทมสินธุ์ มีครุฑเป็นพาหนะ มีพระมเหสี คือ พระลักษมี ผู้เป็นธิดาแห่งเกษียรสมุทร ชื่อที่เรียกพระนารายณ์ เช่น วิษณุ จตุรภุชร ทาโมรท

พระพรหม

พระพรหมได้ชื่อวาเป็นเทพเจ้าผู้สร้างโลก บ้างก็ว่าพระองค์กำเนิดมาจากดอกบัว บ้างก็ว่ากำเนิดจากไข่ทอง บ้างก็ว่าพระนารายณ์สร้างพระพรหมจากปรัศว์เบื้องขวา พระพรหมเป็นเทพเจ้าที่สร้างสิ่งมีชีวิตและไม่มีชีวิตให้บังเกิดขึ้นในโลก พระพรหมเป็นเทพที่ใจดี มีเมตตากรุณา ใครไปขอพรก็จะประทานให้เสมอ จนบางครั้งผู้ที่ขอพรไปก็นำไปใช้ทำความเดือดร้อนให้แก่ผู้อื่น ร้อนถึงพระนารายณ์ต้องลงไปปราบอยู่เสมอ

พระพรหมมีหงส์เป็นพาหนะ สถิตอยู่ในพรหมโลก เชื่อกันว่าพระพรหมมีรูปร่างงามเป็นหนุ่มอยู่เสมอ ไม่มีเหงื่อไคล ไม่มีเงา มีสี่หน้า แปดกรรณ สี่กร มีพระมเหสี คือ พระสรัสวดี ชื่อของพระพรหมเช่น ปัทมโยนิ กมลาสน์

อมร

อมร แปลว่า ผู้ไม่ตาย เหตุที่เป็นเช่นนี้เพราะได้ดื่มน้ำอมฤตเมื่อครั้งพิธีกวนเกษียรสมุทรในการทำพิธีครั้งนั้นบังเกิดสิ่งต่างๆ ผุดขึ้นมา คือ

อย่างที่ ๑ มีวัวชื่อสุรภี ผุดขึ้นมา

อย่างที่ ๒ มีสุรา วารุณี ผุดขึ้นมา ใครดื่มแล้วจะมัวเมาไปต่าง ๆ

อย่างที่ ๓ มีต้นปาริชาติผุดขึ้นมา มีดอกหอมยิ่งนัก

อย่างที่ ๔ มีนางอัปสรผุดขึ้นมา มีรูปร่างงดงาม

อย่างที่ ๕ มีดวงจันทร์ผุดขึ้นมา มีแสงนวล

อย่างที่ ๖ มีสิ่งที่เป็นพิษผุดขึ้นมา พวกงูนาค สูบไว้จึงมีพิษสืบมา

อย่างที่ ๗ มีพระลักษมีผุดขึ้นมา งดงามยิ่งนัก

อย่างที่ ๘ มีสุรเทพทูนผอบใส่น้ำอมฤตผุดขึ้นมา

เหล่าเทพเทวดาจึงพากันดื่มน้ำอมฤตโดยทั่วกัน พวกเทวดาจึงเป็นพวกผู้ไม่รู้จักตาย

ครุฑ นาค

ครุฑ นาค เป็นพี่น้องร่วมบิดาเดียวกัน คือ พระกัศยป มารดาของครุฑ คือ นาง วินตา มารดาของนาค คือ นางกันทรุ วันหนึ่งนางวินตาและนางกันทรุทายปัญหาพนันกันเรื่องสีม้าของพระอาทิตย์ว่าจะเป็นสีใด นางวินตาทายว่าสีม้าของพระอาทิตย์เป็นสีแดง นางกันทรุทายว่าสีม้าของพระอาทิตย์เป็นสีดำ ทั้งสองฝ่ายมีข้อตกลงกันว่าถ้าใครแพ้ก็จะต้องยอมเป็นทาสของอีกฝ่ายหนึ่ง ฝ่ายนางกันทรุมารดาของนาคจึงให้ลูกน้องแอบไปดูว่าสีม้าของพระอาทิตย์เป็นสีใด ถ้าไม่ใช่สีดำก็ให้พ่นพิษใส่ให้กลายเป็นสีดำเสีย ด้วยเหตุนี้สีม้าของพระอาทิตย์จึงกลายเป็นสีดำ ทำให้นางวินตามารดาชองครุฑเป็นฝ่ายแพ้ ต้องตกเป็นทาสของนาค จนกระทั่งพิษของนาคจางหายไป สีม้าของพระอาทิตย์ก็กลับกลายเป็นสีแดงดังเดิม ทำให้ครุฑรู้ความจริงจึงโกรธนาคมากประกาศตนเป็นศัตรูกับนาค ตั้งแต่นั้นมาครุฑจึงต้องจับนาคกินเป็นอาหารตลอดมา

พระนารายณ์ ครุฑ

ครั้นหนึ่งพญาครุฑไปขโมยน้ำอมฤตมาจากพระอินทร์ เพื่อจะเอาไปไถ่ตนให้พ้นจากการเป็นทาสของนาคเมื่อผ่านพระนารายณ์จึงเกิดการต่อสู้กันขึ้น แต่ก็ไม่มีใครแพ้ใครชนะ ทั้งสองจึงทำสัญญาตกลงกันว่า ครุฑจะยอมเป็นพาหนะให้พระนารายณ์ขี่หลังในเวลาที่จะไปไหน แต่เวลาที่นั่งพระนารายณ์จะต้องยอมใต้ครุฑนั่งเหนือกว่า ด้วยเหตุนี้พระนารายณ์จึงมีครุฑเป็นพาหนะ


edit @ 2006/06/28 21:34:38

Comment

Comment:

Tweet


เครื่องอัฏฐะหมายถึงอะไรหรอค้ะ
ช่วยตอบหนูหน่อยโดยด่วนเลย
#43 by Kantana2002 (118.173.107.118|118.173.107.118) At 2015-06-21 17:08,
เครื่องอัฏฐะ
#42 by Kantana2002 (118.173.107.118|118.173.107.118) At 2015-06-21 17:07,
#41 by (49.237.43.173|49.237.43.173) At 2015-06-03 16:19,
double wink
#40 by (110.78.181.205|110.78.181.205) At 2015-06-01 15:39,
open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile open-mounthed smile
#39 by (1.10.255.3|1.10.255.3) At 2015-05-23 12:15,
#37 by (114.109.197.114|114.109.197.114) At 2015-05-17 11:44,
#38 by (114.109.197.114|114.109.197.114) At 2015-05-17 11:44,
angry smile งงงงsad smile
#36 by (49.230.186.230|49.230.186.230) At 2015-03-28 16:48,
#35 by (180.183.220.210|180.183.220.210) At 2014-08-21 20:08,
ชอบเว็บนี้มากกกกเลยนะคะ   ทำอีกquestion
#34 by (101.109.16.54|101.109.16.54) At 2014-07-22 19:27,
I love you
#33 by da (101.109.16.54|101.109.16.54) At 2014-07-22 19:25,
มันไม่มี
#32 by (110.171.129.155|110.171.129.155) At 2014-06-14 15:47,
#31 by (27.55.16.248|27.55.16.248) At 2014-05-29 19:02,
big smile ขอบคุณมากๆๆๆ
#30 by Worada (27.55.21.130) At 2013-09-22 07:51,
ม้วนหน้า
#29 by pantisa1150 (103.7.57.18|124.122.100.191) At 2012-06-07 16:25,
ชอบมาดangry smile wink question confused smile angry smile tongue big smile question angry smile wink cry double wink sad smile
#28 by เด้กใต้ (118.173.151.236) At 2011-01-11 10:36,
คำศัพท์ในเนื้อเรื่อง

คำอธิบายคำศัพท์และข้อความ
ก้ามกุ้ง ชื่อพันธุ์ไม้ขนาดย่อมชนิดหนึ่ง เกิดชายน้ำ มีรสขม
กำเริบโรคร้อนฤทัย ความร้อนใจทวีขึ้น
เกรียด เสียงเขียดร้อง
ขย้อน โคลง ในความว่า “ เรือขย้อนโยกโยนกระโถนหก”
ขวัญหาย ขวัญเป็นสิ่งที่เชื่อกันว่ามีอยู่ประจำชีวิตของคนตั้งแต่เกิดมา ถ้าขวัญอยู่กับตัวจะเป็นสิริมงคล เป็นสุขสบาย จิตใจมั่งคง ถ้าตกใจขวัญก็จะออกจากร่างไป อาจเสียขวัญหรือขวัญหาย
ขวาก ไม้หรือเหล็กปลายแหลมใช้เป็นเครื่องกีดขวาง สำหรับปักหรือโปรยเพื่อดักให้ตำผู้ผ่านเข้าไป
ขามใจ คร้าม เกรง
ครึ่งท่อน เพลงพื้นบ้านชนิดหนึ่ง
เครื่องมังสา เครื่องปรุงประเภทเนื้อสัตว์
เครื่องอัฏฐะ หมายถึง เครื่องอัฐบริขาร เครื่องใช้ของสงฆ์ ๘ อย่าง มี สบง จีวร สังฆาฏิ รัดระคด บาตร มีด เข็ม และเครื่องกรองน้ำ
งิ้วนรกสิบหกองคุลีแหลม งิ้วเป็นต้นไม้ชนิดหนึ่งมีหนามแหลม อยู่ในโลหสิมพลีนรก ซึ่งเป็นที่ลงโทษ
ผู้ที่ประพฤติผิดในกาม เมื่อตายไปจะตกนรกที่มีป่าไม้งิ้ว และต้องปีนต้นงิ้วซึ่งมีหนามยาว ๑๖ องคุลี เป็นเหล็กแดงลุกเป็นเปลวไม่รู้จักดับ
จับเขม่า วิธีแต่งผมของผู้หญิงสมัยโบราณ ใช้เขม่าผสมน้ำมันหอมใส่ผม
ชลมารค ทางน้ำ
ชินสีห์ เป็นชื่อเรียกพระพุทธเจ้า ใช้ว่า พระชินศรี ก็ได้
ชุลี มาจากคำว่า อัญชลี แผลงเป็น อัญชุลี ตัดเหลือเพียง ชุลี หมายถึง การไหว้ ประนมมือ
ตบะ การบำเพ็ญเพื่อให้กิเลสเบาบาง
ตรุษสารท ตรุษ คือ นักขัตฤกษ์เมื่อเวลาสิ้นปี สารท คือ เทศกาลทำบุญสิ้นเดือนสิบ


ตับเต่า ชื่อไม้น้ำชนิดหนึ่ง ใบกลม ดอกสีม่วงอ่อน ใบใช้เป็นผัก ผักอีแปะ ก็เรียก
ตามวิสัย ตามแบบ
ตีเรือ ชิงของในเรือ
ถ่อค้ำ ไม้สำหรับค้ำให้เรือเดิน
ทิ้งวิสัย ละขนบธรรมเนียมประเพณีเดิม
ธิบดี มาจากคำว่า อธิบดี หมายถึง ผู้เป็นใหญ่
นรังสรรค์ น่าจะมาจากคำว่า นร กับ รังสรรค์ มีความหมายตามบริบททว่าที่มีสร้างขึ้น
นอนกรุง หมายถึง นอนค้างที่กรุงเก่า
นิพพาน หมายถึง การดับสนิทของกิเลสและกองทุกข์ ในความว่า “ ตราบนิพพานชาติหน้าให้ถาวร” ในเรื่องนี้สุนทรภู่ยังใช้ในคำว่า นิพพานในความหมายว่า สวรรคต ด้วย ในความว่า “ พระนิพพานปานประหนึ่งศีรษะขาด”
นิโรธ ความดับทุกข์
บงกชบทศรี หมายถึง องค์พระมหากษัตริย์ คือ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
บรมธาตุ กระดูกของพระพุทธเจ้า
บัทม์ บัว ฐานบัทม์ คือ ฐานที่ทำเป็นรูปกลีบบัว
บาทบพิตรอดิศร หมายถึง องค์พระมหากษัตริย์ คือ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
ปทุมชาติ ชนิดบัว ตระกูลบัว เหล่าบัว
ประดาษ ต่ำช้า หมายถึง สิ้นวาสนา
ประทักษิณ การเดินเวียนตามเข็มนาฬิกา โดยให้สิ่งที่เรานับถือหรือผู้ที่เรานับถืออยู่ทางขวาของผู้เวียน
ประยูรวงศ์ เผ่าพันธุ์ เชื้อสาย ตระกูล


แปดหมื่นสี่พัน จำนวนพระพิมพ์ในวัดซึ่งเท่ากับจำนวนพระธรรมแปดหมื่นสี่พันข้อในพระไตรปิฎก
ผ่านเกล้า พระเจ้าแผ่นดิน
ผ่านบุรินทร์ ปกครองบ้านเมือง
ผ้าแพรดำร่ำมะเกลือ ผ้าแพรที่ย้อมเป็นสีดำด้วยผลของมะเกลือซึ่งเป็นต้นไม้ชนิดหนึ่ง และอบร่ำให้มีกลิ่นหอม
แฝกคาแขมกก ชื่อพืชน้ำ ๔ ประเภท ได้แก่
แฝก ชื่อหญ้าชนิดหนึ่งขึ้นเป็นกอ ใบยาว ใช้มุงหลังคาและทำยา
คาชื่อหญ้าใช้ใบทำเป็นตัวมุงหลังคา
แขม ชื่อไม้ลมลุกชนิดหนึ่ง มักขึ้นตามชายน้ำชายป่าและชายเขาที่ชุ่มชื้น , พง ก็เรียก
กก ชื่อพรรณไม้ขึ้นในที่ลุ่มแฉะ มีหลายชนิด ลำต้นกลมใช้สานเสื่อ
พจนารถ เนื้อความของคำพูด
พรรษา ฝน, ปี ทางพระพุทธศาสนาใช้หมายถึงช่วงเวลา ๓ เดือนในฤดูฝนที่พระสงฆ์ต้องอยู่ประจำในวัด
พระเจดีย์คีรีมาศ พระเจดีย์ภูเขาทอง
พระธาตุ กระดูกของพระพุทธเจ้าหรือพระอรหันต์
พระพิมพ์ พระเครื่องที่สร้างขึ้นตามแบบแม่พิมพ์
พระสรรเพชญโพธิญาณ พระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้
พระสุริยง ดวงอาทิตย์
พสุธา, สุธา แผ่นดิน
พิภพ โลก
เพียญชนัง มาจากคำว่า พยัญชนะ ซึ่งหมายถึงกับข้าวที่ไม่ใช่แกง ส่วนสูปะ หมายถึง กับข้าวประเภทแกง
โพงพาง ที่สำหรับกางอวนดักปลา ใช้ปักเสาไว้เป็นช่อง ๆ ตามแม่น้ำ
ภิญโญ ยิ่งขึ้น
ม้วนหน้า ซ่อนหน้าเพราะความอาย
มุลิกา มาจาก มูลิกากร หมายถึง ข้าทูลละอองธุลีพระบาท ในที่นี้ หมายถึงมหาดเล็ก


เมื่อเป็นไวย เมื่อเป็นเจ้าหมื่นไวยวรนาถ หมายถึง พระไชยวิชิต (เผือก) ผู้รักษากรุงเก่า เคยสนิทสนมกับสุนทรภู่มาก่อนครั้งรัชกาลที่ ๒ ในความว่า “ จะแวะหาถ้าท่านเหมือนเมื่อเป็นไวย”
โมทนา มาจากคำว่า อนุโมทนา หมายถึง พลอยยินดี
ย่อเหลี่ยม วิธีย่อมุมไม้หรือมุมสิ่งก่อสร้างด้วยอิฐปูนเช่นเจดีย์ ให้เป็นมุมละ ๓ หยัก หรือมากกว่า
ราคา มาจากคำว่า ราคะ หมายถึง ยินดีในกามารมณ์ ในความว่า “ เป็นล่วงพ้นรนราคราคา”
รุกขมูล โคนต้นไม้
เรือเพรียว เรือเล็กยาว เป็นเรือแล่นเร็ว
ลมทักษิณาวรรต ลมที่พัดเวียนขวาตามเข็มนาฬิกา เชื่อกันว่าเป็นสิริมงคล
โลโภโทโสโมหะ โลภ โกรธ หลง
วิบัติ ความหายนะ
ศิลขันธ์ หมวดศีล
สถูป สิ่งก่อสร้างสำหรับบรรจุของควรบูชา มีกระดูกของบุคคลที่นับถือเป็นต้น
สัต ภาชนะสำหรับตวงข้าว ชื่อมาตราตวง ๒๕ ทะนาน มีอัตราเท่ากับ ๒๐ ลิตร ต่างจากถึง ชื่อมาตราตวงที่เท่ากับ ๒๐ ทะนาน
สันตะวา ชื่อไม้น้ำชนิดหนึ่ง ใบบาง สีเขียวอมน้ำตาล กินได้
สร้างพรต บำเพ็ญพรต ในที่นี้หมายถึง บวชเป็นพระ
สาชล สายน้ำ โดยทั่วไปใช้ว่า สายชล
สายติ่ง ชื่อไม้ชนิดหนึ่ง กินได้ บัวสายติ่งหรือบัวสายทิ้ง ก็เรียก
สำรวล แผลงจากคำว่า สรวล หมายถึง หัวเราะ รื่นเริง
สี่หมื่นสองแสนทั้งแดนไตร ในที่นี้ คือสองแสนสี่หมื่น เป็นความลึกหรือความหนาของแผ่นดินตามความเชื่อของคนโบราณ
หนูพัด ชื่อบุตรคนหนึ่งของสุนทรภู่
เหียนหัน หัน หมุน
อภิวันท์ ไหว้ ในความว่า “ ข้าอตส่าห์มาเคารพอภิวันท์” (อ่านว่า อบ-พิ-วัน) และในความว่า “ ได้เสร็จสามรอบคำนับอภิวันท์” (อ่านว่าอับ-พิ-วัน)


อัประมาณ อาย
อานิสงส์ ผลแห่งกุศล
big smile embarrassed tongue
#27 by นาริสา (110.49.186.252) At 2010-07-04 17:39,
คำศัพท์ในเนื้อเรื่อง

คำอธิบายคำศัพท์และข้อความ
ก้ามกุ้ง ชื่อพันธุ์ไม้ขนาดย่อมชนิดหนึ่ง เกิดชายน้ำ มีรสขม
กำเริบโรคร้อนฤทัย ความร้อนใจทวีขึ้น
เกรียด เสียงเขียดร้อง
ขย้อน โคลง ในความว่า “ เรือขย้อนโยกโยนกระโถนหก”
ขวัญหาย ขวัญเป็นสิ่งที่เชื่อกันว่ามีอยู่ประจำชีวิตของคนตั้งแต่เกิดมา ถ้าขวัญอยู่กับตัวจะเป็นสิริมงคล เป็นสุขสบาย จิตใจมั่งคง ถ้าตกใจขวัญก็จะออกจากร่างไป อาจเสียขวัญหรือขวัญหาย
ขวาก ไม้หรือเหล็กปลายแหลมใช้เป็นเครื่องกีดขวาง สำหรับปักหรือโปรยเพื่อดักให้ตำผู้ผ่านเข้าไป
ขามใจ คร้าม เกรง
ครึ่งท่อน เพลงพื้นบ้านชนิดหนึ่ง
เครื่องมังสา เครื่องปรุงประเภทเนื้อสัตว์
เครื่องอัฏฐะ หมายถึง เครื่องอัฐบริขาร เค
#26 by นาริสา (110.49.186.252) At 2010-07-04 17:39,
คำศัพท์ในเนื้อเรื่อง

คำอธิบายคำศัพท์และข้อความ
ก้ามกุ้ง ชื่อพันธุ์ไม้ขนาดย่อมชนิดหนึ่ง เกิดชายน้ำ มีรสขม
กำเริบโรคร้อนฤทัย ความร้อนใจทวีขึ้น
เกรียด เสียงเขียดร้อง
ขย้อน โคลง ในความว่า “ เรือขย้อนโยกโยนกระโถนหก”
ขวัญหาย ขวัญเป็นสิ่งที่เชื่อกันว่ามีอยู่ประจำชีวิตของคนตั้งแต่เกิดมา ถ้าขวัญอยู่กับตัวจะเป็นสิริมงคล เป็นสุขสบาย จิตใจมั่งคง ถ้าตกใจขวัญก็จะออกจากร่างไป อาจเสียขวัญหรือขวัญหาย
ขวาก ไม้หรือเหล็กปลายแหลมใช้เป็นเครื่องกีดขวาง สำหรับปักหรือโปรยเพื่อดักให้ตำผู้ผ่านเข้าไป
ขามใจ คร้าม เกรง
ครึ่งท่อน เพลงพื้นบ้านชนิดหนึ่ง
เครื่องมังสา เครื่องปรุงประเภทเนื้อสัตว์
เครื่องอัฏฐะ หมายถึง เครื่องอัฐบริขาร เครื่องใช้ของสงฆ์ ๘ อย่าง มี สบง จีวร สังฆาฏิ รัดระคด บาตร มีด เข็ม และเครื่องกรองน้ำ
งิ้วนรกสิบหกองคุลีแหลม งิ้วเป็นต้นไม้ชนิดหนึ่งมีหนามแหลม อยู่ในโลหสิมพลีนรก ซึ่งเป็นที่ลงโทษ
ผู้ที่ประพฤติผิดในกาม เมื่อตายไปจะตกนรกที่มีป่าไม้งิ้ว และต้องปีนต้นงิ้วซึ่งมีหนามยาว ๑๖ องคุลี เป็นเหล็กแดงลุกเป็นเปลวไม่รู้จักดับ
จับเขม่า วิธีแต่งผมของผู้หญิงสมัยโบราณ ใช้เขม่าผสมน้ำมันหอมใส่ผม
ชลมารค ทางน้ำ
ชินสีห์ เป็นชื่อเรียกพระพุทธเจ้า ใช้ว่า พระชินศรี ก็ได้
ชุลี มาจากคำว่า อัญชลี แผลงเป็น อัญชุลี ตัดเหลือเพียง ชุลี หมายถึง การไหว้ ประนมมือ
ตบะ การบำเพ็ญเพื่อให้กิเลสเบาบาง
ตรุษสารท ตรุษ คือ นักขัตฤกษ์เมื่อเวลาสิ้นปี สารท คือ เทศกาลทำบุญสิ้นเดือนสิบ


ตับเต่า ชื่อไม้น้ำชนิดหนึ่ง ใบกลม ดอกสีม่วงอ่อน ใบใช้เป็นผัก ผักอีแปะ ก็เรียก
ตามวิสัย ตามแบบ
ตีเรือ ชิงของในเรือ
ถ่อค้ำ ไม้สำหรับค้ำให้เรือเดิน
ทิ้งวิสัย ละขนบธรรมเนียมประเพณีเดิม
ธิบดี มาจากคำว่า อธิบดี หมายถึง ผู้เป็นใหญ่
นรังสรรค์ น่าจะมาจากคำว่า นร กับ รังสรรค์ มีความหมายตามบริบททว่าที่มีสร้างขึ้น
นอนกรุง หมายถึง นอนค้างที่กรุงเก่า
นิพพาน หมายถึง การดับสนิทของกิเลสและกองทุกข์ ในความว่า “ ตราบนิพพานชาติหน้าให้ถาวร” ในเรื่องนี้สุนทรภู่ยังใช้ในคำว่า นิพพานในความหมายว่า สวรรคต ด้วย ในความว่า “ พระนิพพานปานประหนึ่งศีรษะขาด”
นิโรธ ความดับทุกข์
บงกชบทศรี หมายถึง องค์พระมหากษัตริย์ คือ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
บรมธาตุ กระดูกของพระพุทธเจ้า
บัทม์ บัว ฐานบัทม์ คือ ฐานที่ทำเป็นรูปกลีบบัว
บาทบพิตรอดิศร หมายถึง องค์พระมหากษัตริย์ คือ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
ปทุมชาติ ชนิดบัว ตระกูลบัว เหล่าบัว
ประดาษ ต่ำช้า หมายถึง สิ้นวาสนา
ประทักษิณ การเดินเวียนตามเข็มนาฬิกา โดยให้สิ่งที่เรานับถือหรือผู้ที่เรานับถืออยู่ทางขวาของผู้เวียน
ประยูรวงศ์ เผ่าพันธุ์ เชื้อสาย ตระกูล


แปดหมื่นสี่พัน จำนวนพระพิมพ์ในวัดซึ่งเท่ากับจำนวนพระธรรมแปดหมื่นสี่พันข้อในพระไตรปิฎก
ผ่านเกล้า พระเจ้าแผ่นดิน
ผ่านบุรินทร์ ปกครองบ้านเมือง
ผ้าแพรดำร่ำมะเกลือ ผ้าแพรที่ย้อมเป็นสีดำด้วยผลของมะเกลือซึ่งเป็นต้นไม้ชนิดหนึ่ง และอบร่ำให้มีกลิ่นหอม
แฝกคาแขมกก ชื่อพืชน้ำ ๔ ประเภท ได้แก่
แฝก ชื่อหญ้าชนิดหนึ่งขึ้นเป็นกอ ใบยาว ใช้มุงหลังคาและทำยา
คาชื่อหญ้าใช้ใบทำเป็นตัวมุงหลังคา
แขม ชื่อไม้ลมลุกชนิดหนึ่ง มักขึ้นตามชายน้ำชายป่าและชายเขาที่ชุ่มชื้น , พง ก็เรียก
กก ชื่อพรรณไม้ขึ้นในที่ลุ่มแฉะ มีหลายชนิด ลำต้นกลมใช้สานเสื่อ
พจนารถ เนื้อความของคำพูด
พรรษา ฝน, ปี ทางพระพุทธศาสนาใช้หมายถึงช่วงเวลา ๓ เดือนในฤดูฝนที่พระสงฆ์ต้องอยู่ประจำในวัด
พระเจดีย์คีรีมาศ พระเจดีย์ภูเขาทอง
พระธาตุ กระดูกของพระพุทธเจ้าหรือพระอรหันต์
พระพิมพ์ พระเครื่องที่สร้างขึ้นตามแบบแม่พิมพ์
พระสรรเพชญโพธิญาณ พระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้
พระสุริยง ดวงอาทิตย์
พสุธา, สุธา แผ่นดิน
พิภพ โลก
เพียญชนัง มาจากคำว่า พยัญชนะ ซึ่งหมายถึงกับข้าวที่ไม่ใช่แกง ส่วนสูปะ หมายถึง กับข้าวประเภทแกง
โพงพาง ที่สำหรับกางอวนดักปลา ใช้ปักเสาไว้เป็นช่อง ๆ ตามแม่น้ำ
ภิญโญ ยิ่งขึ้น
ม้วนหน้า ซ่อนหน้าเพราะความอาย
มุลิกา มาจาก มูลิกากร หมายถึง ข้าทูลละอองธุลีพระบาท ในที่นี้ หมายถึงมหาดเล็ก


เมื่อเป็นไวย เมื่อเป็นเจ้าหมื่นไวยวรนาถ หมายถึง พระไชยวิชิต (เผือก) ผู้รักษากรุงเก่า เคยสนิทสนมกับสุนทรภู่มาก่อนครั้งรัชกาลที่ ๒ ในความว่า “ จะแวะหาถ้าท่านเหมือนเมื่อเป็นไวย”
โมทนา มาจากคำว่า อนุโมทนา หมายถึง พลอยยินดี
ย่อเหลี่ยม วิธีย่อมุมไม้หรือมุมสิ่งก่อสร้างด้วยอิฐปูนเช่นเจดีย์ ให้เป็นมุมละ ๓ หยัก หรือมากกว่า
ราคา มาจากคำว่า ราคะ หมายถึง ยินดีในกามารมณ์ ในความว่า “ เป็นล่วงพ้นรนราคราคา”
รุกขมูล โคนต้นไม้
เรือเพรียว เรือเล็กยาว เป็นเรือแล่นเร็ว
ลมทักษิณาวรรต ลมที่พัดเวียนขวาตามเข็มนาฬิกา เชื่อกันว่าเป็นสิริมงคล
โลโภโทโสโมหะ โลภ โกรธ หลง
วิบัติ ความหายนะ
ศิลขันธ์ หมวดศีล
สถูป สิ่งก่อสร้างสำหรับบรรจุของควรบูชา มีกระดูกของบุคคลที่นับถือเป็นต้น
สัต ภาชนะสำหรับตวงข้าว ชื่อมาตราตวง ๒๕ ทะนาน มีอัตราเท่ากับ ๒๐ ลิตร ต่างจากถึง ชื่อมาตราตวงที่เท่ากับ ๒๐ ทะนาน
สันตะวา ชื่อไม้น้ำชนิดหนึ่ง ใบบาง สีเขียวอมน้ำตาล กินได้
สร้างพรต บำเพ็ญพรต ในที่นี้หมายถึง บวชเป็นพระ
สาชล สายน้ำ โดยทั่วไปใช้ว่า สายชล
สายติ่ง ชื่อไม้ชนิดหนึ่ง กินได้ บัวสายติ่งหรือบัวสายทิ้ง ก็เรียก
สำรวล แผลงจากคำว่า สรวล หมายถึง หัวเราะ รื่นเริง
สี่หมื่นสองแสนทั้งแดนไตร ในที่นี้ คือสองแสนสี่หมื่น เป็นความลึกหรือความหนาของแผ่นดินตามความเชื่อของคนโบราณ
หนูพัด ชื่อบุตรคนหนึ่งของสุนทรภู่
เหียนหัน หัน หมุน
อภิวันท์ ไหว้ ในความว่า “ ข้าอตส่าห์มาเคารพอภิวันท์” (อ่านว่า อบ-พิ-วัน) และในความว่า “ ได้เสร็จสามรอบคำนับอภิวันท์” (อ่านว่าอับ-พิ-วัน)


อัประมาณ อาย
อานิสงส์ ผลแห่งกุศล
big smile embarrassed tongue
#24 by นาริสา (110.49.186.252) At 2010-07-04 17:39,
คำศัพท์ในเนื้อเรื่อง

คำอธิบายคำศัพท์และข้อความ
ก้ามกุ้ง ชื่อพันธุ์ไม้ขนาดย่อมชนิดหนึ่ง เกิดชายน้ำ มีรสขม
กำเริบโรคร้อนฤทัย ความร้อนใจทวีขึ้น
เกรียด เสียงเขียดร้อง
ขย้อน โคลง ในความว่า “ เรือขย้อนโยกโยนกระโถนหก”
ขวัญหาย ขวัญเป็นสิ่งที่เชื่อกันว่ามีอยู่ประจำชีวิตของคนตั้งแต่เกิดมา ถ้าขวัญอยู่กับตัวจะเป็นสิริมงคล เป็นสุขสบาย จิตใจมั่งคง ถ้าตกใจขวัญก็จะออกจากร่างไป อาจเสียขวัญหรือขวัญหาย
ขวาก ไม้หรือเหล็กปลายแหลมใช้เป็นเครื่องกีดขวาง สำหรับปักหรือโปรยเพื่อดักให้ตำผู้ผ่านเข้าไป
ขามใจ คร้าม เกรง
ครึ่งท่อน เพลงพื้นบ้านชนิดหนึ่ง
เครื่องมังสา เครื่องปรุงประเภทเนื้อสัตว์
เครื่องอัฏฐะ หมายถึง เครื่องอัฐบริขาร เค
#25 by นาริสา (110.49.186.252) At 2010-07-04 17:39,
คำศัพท์ในเนื้อเรื่อง

คำอธิบายคำศัพท์และข้อความ
ก้ามกุ้ง ชื่อพันธุ์ไม้ขนาดย่อมชนิดหนึ่ง เกิดชายน้ำ มีรสขม
กำเริบโรคร้อนฤทัย ความร้อนใจทวีขึ้น
เกรียด เสียงเขียดร้อง
ขย้อน โคลง ในความว่า “ เรือขย้อนโยกโยนกระโถนหก”
ขวัญหาย ขวัญเป็นสิ่งที่เชื่อกันว่ามีอยู่ประจำชีวิตของคนตั้งแต่เกิดมา ถ้าขวัญอยู่กับตัวจะเป็นสิริมงคล เป็นสุขสบาย จิตใจมั่งคง ถ้าตกใจขวัญก็จะออกจากร่างไป อาจเสียขวัญหรือขวัญหาย
ขวาก ไม้หรือเหล็กปลายแหลมใช้เป็นเครื่องกีดขวาง สำหรับปักหรือโปรยเพื่อดักให้ตำผู้ผ่านเข้าไป
ขามใจ คร้าม เกรง
ครึ่งท่อน เพลงพื้นบ้านชนิดหนึ่ง
เครื่องมังสา เครื่องปรุงประเภทเนื้อสัตว์
เครื่องอัฏฐะ หมายถึง เครื่องอัฐบริขาร เครื่องใช้ของสงฆ์ ๘ อย่าง มี สบง จีวร สังฆาฏิ รัดระคด บาตร มีด เข็ม และเครื่องกรองน้ำ
งิ้วนรกสิบหกองคุลีแหลม งิ้วเป็นต้นไม้ชนิดหนึ่งมีหนามแหลม อยู่ในโลหสิมพลีนรก ซึ่งเป็นที่ลงโทษ
ผู้ที่ประพฤติผิดในกาม เมื่อตายไปจะตกนรกที่มีป่าไม้งิ้ว และต้องปีนต้นงิ้วซึ่งมีหนามยาว ๑๖ องคุลี เป็นเหล็กแดงลุกเป็นเปลวไม่รู้จักดับ
จับเขม่า วิธีแต่งผมของผู้หญิงสมัยโบราณ ใช้เขม่าผสมน้ำมันหอมใส่ผม
ชลมารค ทางน้ำ
ชินสีห์ เป็นชื่อเรียกพระพุทธเจ้า ใช้ว่า พระชินศรี ก็ได้
ชุลี มาจากคำว่า อัญชลี แผลงเป็น อัญชุลี ตัดเหลือเพียง ชุลี หมายถึง การไหว้ ประนมมือ
ตบะ การบำเพ็ญเพื่อให้กิเลสเบาบาง
ตรุษสารท ตรุษ คือ นักขัตฤกษ์เมื่อเวลาสิ้นปี สารท คือ เทศกาลทำบุญสิ้นเดือนสิบ


ตับเต่า ชื่อไม้น้ำชนิดหนึ่ง ใบกลม ดอกสีม่วงอ่อน ใบใช้เป็นผัก ผักอีแปะ ก็เรียก
ตามวิสัย ตามแบบ
ตีเรือ ชิงของในเรือ
ถ่อค้ำ ไม้สำหรับค้ำให้เรือเดิน
ทิ้งวิสัย ละขนบธรรมเนียมประเพณีเดิม
ธิบดี มาจากคำว่า อธิบดี หมายถึง ผู้เป็นใหญ่
นรังสรรค์ น่าจะมาจากคำว่า นร กับ รังสรรค์ มีความหมายตามบริบททว่าที่มีสร้างขึ้น
นอนกรุง หมายถึง นอนค้างที่กรุงเก่า
นิพพาน หมายถึง การดับสนิทของกิเลสและกองทุกข์ ในความว่า “ ตราบนิพพานชาติหน้าให้ถาวร” ในเรื่องนี้สุนทรภู่ยังใช้ในคำว่า นิพพานในความหมายว่า สวรรคต ด้วย ในความว่า “ พระนิพพานปานประหนึ่งศีรษะขาด”
นิโรธ ความดับทุกข์
บงกชบทศรี หมายถึง องค์พระมหากษัตริย์ คือ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
บรมธาตุ กระดูกของพระพุทธเจ้า
บัทม์ บัว ฐานบัทม์ คือ ฐานที่ทำเป็นรูปกลีบบัว
บาทบพิตรอดิศร หมายถึง องค์พระมหากษัตริย์ คือ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
ปทุมชาติ ชนิดบัว ตระกูลบัว เหล่าบัว
ประดาษ ต่ำช้า หมายถึง สิ้นวาสนา
ประทักษิณ การเดินเวียนตามเข็มนาฬิกา โดยให้สิ่งที่เรานับถือหรือผู้ที่เรานับถืออยู่ทางขวาของผู้เวียน
ประยูรวงศ์ เผ่าพันธุ์ เชื้อสาย ตระกูล


แปดหมื่นสี่พัน จำนวนพระพิมพ์ในวัดซึ่งเท่ากับจำนวนพระธรรมแปดหมื่นสี่พันข้อในพระไตรปิฎก
ผ่านเกล้า พระเจ้าแผ่นดิน
ผ่านบุรินทร์ ปกครองบ้านเมือง
ผ้าแพรดำร่ำมะเกลือ ผ้าแพรที่ย้อมเป็นสีดำด้วยผลของมะเกลือซึ่งเป็นต้นไม้ชนิดหนึ่ง และอบร่ำให้มีกลิ่นหอม
แฝกคาแขมกก ชื่อพืชน้ำ ๔ ประเภท ได้แก่
แฝก ชื่อหญ้าชนิดหนึ่งขึ้นเป็นกอ ใบยาว ใช้มุงหลังคาและทำยา
คาชื่อหญ้าใช้ใบทำเป็นตัวมุงหลังคา
แขม ชื่อไม้ลมลุกชนิดหนึ่ง มักขึ้นตามชายน้ำชายป่าและชายเขาที่ชุ่มชื้น , พง ก็เรียก
กก ชื่อพรรณไม้ขึ้นในที่ลุ่มแฉะ มีหลายชนิด ลำต้นกลมใช้สานเสื่อ
พจนารถ เนื้อความของคำพูด
พรรษา ฝน, ปี ทางพระพุทธศาสนาใช้หมายถึงช่วงเวลา ๓ เดือนในฤดูฝนที่พระสงฆ์ต้องอยู่ประจำในวัด
พระเจดีย์คีรีมาศ พระเจดีย์ภูเขาทอง
พระธาตุ กระดูกของพระพุทธเจ้าหรือพระอรหันต์
พระพิมพ์ พระเครื่องที่สร้างขึ้นตามแบบแม่พิมพ์
พระสรรเพชญโพธิญาณ พระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้
พระสุริยง ดวงอาทิตย์
พสุธา, สุธา แผ่นดิน
พิภพ โลก
เพียญชนัง มาจากคำว่า พยัญชนะ ซึ่งหมายถึงกับข้าวที่ไม่ใช่แกง ส่วนสูปะ หมายถึง กับข้าวประเภทแกง
โพงพาง ที่สำหรับกางอวนดักปลา ใช้ปักเสาไว้เป็นช่อง ๆ ตามแม่น้ำ
ภิญโญ ยิ่งขึ้น
ม้วนหน้า ซ่อนหน้าเพราะความอาย
มุลิกา มาจาก มูลิกากร หมายถึง ข้าทูลละอองธุลีพระบาท ในที่นี้ หมายถึงมหาดเล็ก


เมื่อเป็นไวย เมื่อเป็นเจ้าหมื่นไวยวรนาถ หมายถึง พระไชยวิชิต (เผือก) ผู้รักษากรุงเก่า เคยสนิทสนมกับสุนทรภู่มาก่อนครั้งรัชกาลที่ ๒ ในความว่า “ จะแวะหาถ้าท่านเหมือนเมื่อเป็นไวย”
โมทนา มาจากคำว่า อนุโมทนา หมายถึง พลอยยินดี
ย่อเหลี่ยม วิธีย่อมุมไม้หรือมุมสิ่งก่อสร้างด้วยอิฐปูนเช่นเจดีย์ ให้เป็นมุมละ ๓ หยัก หรือมากกว่า
ราคา มาจากคำว่า ราคะ หมายถึง ยินดีในกามารมณ์ ในความว่า “ เป็นล่วงพ้นรนราคราคา”
รุกขมูล โคนต้นไม้
เรือเพรียว เรือเล็กยาว เป็นเรือแล่นเร็ว
ลมทักษิณาวรรต ลมที่พัดเวียนขวาตามเข็มนาฬิกา เชื่อกันว่าเป็นสิริมงคล
โลโภโทโสโมหะ โลภ โกรธ หลง
วิบัติ ความหายนะ
ศิลขันธ์ หมวดศีล
สถูป สิ่งก่อสร้างสำหรับบรรจุของควรบูชา มีกระดูกของบุคคลที่นับถือเป็นต้น
สัต ภาชนะสำหรับตวงข้าว ชื่อมาตราตวง ๒๕ ทะนาน มีอัตราเท่ากับ ๒๐ ลิตร ต่างจากถึง ชื่อมาตราตวงที่เท่ากับ ๒๐ ทะนาน
สันตะวา ชื่อไม้น้ำชนิดหนึ่ง ใบบาง สีเขียวอมน้ำตาล กินได้
สร้างพรต บำเพ็ญพรต ในที่นี้หมายถึง บวชเป็นพระ
สาชล สายน้ำ โดยทั่วไปใช้ว่า สายชล
สายติ่ง ชื่อไม้ชนิดหนึ่ง กินได้ บัวสายติ่งหรือบัวสายทิ้ง ก็เรียก
สำรวล แผลงจากคำว่า สรวล หมายถึง หัวเราะ รื่นเริง
สี่หมื่นสองแสนทั้งแดนไตร ในที่นี้ คือสองแสนสี่หมื่น เป็นความลึกหรือความหนาของแผ่นดินตามความเชื่อของคนโบราณ
หนูพัด ชื่อบุตรคนหนึ่งของสุนทรภู่
เหียนหัน หัน หมุน
อภิวันท์ ไหว้ ในความว่า “ ข้าอตส่าห์มาเคารพอภิวันท์” (อ่านว่า อบ-พิ-วัน) และในความว่า “ ได้เสร็จสามรอบคำนับอภิวันท์” (อ่านว่าอับ-พิ-วัน)


อัประมาณ อาย
อานิสงส์ ผลแห่งกุศล
big smile embarrassed tongue
#23 by นาริสา (110.49.186.252) At 2010-07-04 17:39,
จะดูนิราศภูเขาทอง ไม่ใช่นิราศพระบาท ไอ้โง่
#22 by ธันยธรณ์ (125.27.193.57) At 2010-06-29 18:47,
อะไรวะwink
#20 by pp (124.122.219.6) At 2010-06-13 13:15,
อะไรวะwink
#21 by pp (124.122.219.6) At 2010-06-13 13:15,
อะไรวะwink
#19 by pp (124.122.219.6) At 2010-06-13 13:14,
#18 by (117.47.165.234) At 2010-06-04 11:10,
#17 by (203.155.230.51) At 2010-03-07 18:14,
รักนะ
#16 by - (113.53.116.216) At 2010-03-06 10:04,
#15 by (61.7.150.74) At 2009-11-30 08:37,
ดีม๊ากมากค่ะ
#14 by สาวเชียงราย (118.172.78.51) At 2009-09-13 11:29,
ดีม๊ากมากค่ะ
#13 by (118.172.78.51) At 2009-09-13 11:29,
ท่านช่างเป็นผู้มีพระคุณยิ่งนัก cry
#12 by SasukaIV (117.47.57.72) At 2009-09-07 20:46,
ขอบคุงเป็นอย่างสูง
#11 by nook (202.149.25.235) At 2009-08-21 20:16,
ขอบคุงเป็นอย่างสูง
#10 by nook (202.149.25.225) At 2009-08-21 20:03,
ขอบคุนมากๆๆๆๆค่าๆๆๆๆๆๆ
#9 by โบ (112.142.216.121) At 2009-08-03 12:38,
ษ๋
#8 by อาย (118.173.168.214) At 2009-07-28 10:34,
ชอบมากๆ
ดีใจจริง
ช่วยได้มากเลยค่ะ
แล้วเจอกัใหม่นะคร่ะconfused smile confused smile confused smile confused smile
#7 by (115.87.0.220) At 2009-07-12 12:07,
ขอบคุนมากนะค๊า
หามาตั้งหลายเว็บแล้ว
มัยเจอซักที่
แต่น่าจะมีเครื่องแต่งกายด้วยนะค๊า
#6 by (118.174.177.241) At 2009-07-11 12:00,
รักนะตัว
#5 by นา (115.67.171.201) At 2009-06-07 11:38,
รักนะตัว
#4 by นา (115.67.171.201) At 2009-06-07 11:38,
รักนะเด็กโง่
#3 by เดชาพล (58.147.46.230) At 2008-07-04 09:58,
รักนะเด็กโง่
#2 by เดชาพล (58.147.46.230) At 2008-07-04 09:58,
#1 by (203.188.22.54) At 2007-02-15 09:17,